Okresowe szkolenie BHP dla pracodawców

Częstotliwość szkoleń okresowych w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny zależy od rodzaju stanowiska oraz poziomu zagrożeń w zakładzie pracy. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP, pracodawca jest zobowiązany zapewnić przeszkolenie swoich pracowników nie rzadziej niż raz na 3 lata na stanowiskach robotniczych (a przy pracach szczególnie niebezpiecznych – raz w roku), nie rzadziej niż raz na 5 lat dla osób kierujących pracownikami oraz pracowników inżynieryjno-technicznych, a na stanowiskach administracyjno-biurowych nie rzadziej niż raz na 6 lat.

Warto pamiętać, że pracownicy biurowi zatrudnieni u pracodawcy zakwalifikowanego do grupy działalności o nie wyższej niż trzecia kategoria ryzyka mogą być zwolnieni z obowiązku szkolenia okresowego.

Tak, zmiana stanowiska zazwyczaj wymaga przeprowadzenia ponownego instruktażu stanowiskowego. Pracownik wykonujący pracę w nowych warunkach musi zostać zapoznany z zagrożeniami i zasadami bezpieczeństwa obowiązującymi na nowym stanowisku pracy, nawet jeśli wcześniej pracował u tego samego pracodawcy – zwłaszcza wtedy, gdy nowy charakter pracy wiąże się z innymi czynnikami ryzyka.

Powtórne szkolenie pracownika jest konieczne zarówno przy przeniesieniach między stanowiskami robotniczymi, jak i wtedy, gdy pracownik biurowy zaczyna obsługiwać nowy sprzęt albo odpowiada za odmienne zadania. Zakres instruktażu dostosowuje się każdorazowo do specyfiki określonego stanowiska – obejmuje praktyczne zapoznanie z czynnościami, występującymi zagrożeniami oraz odpowiednimi środkami ochrony.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy zmienia się typ stanowiska – np. przy awansie z pozycji robotniczej na kierowniczą. W takim przypadku samo zapoznanie z nowymi obowiązkami nie wystarcza – konieczne jest przeprowadzenie pełnego szkolenia okresowego BHP w terminie do 6 miesięcy od dokonanej zmiany.

Karcie szkolenia wstępnego BHP nadaje się standardową formę określoną w przepisach – ten dokument potwierdza, że pracownik faktycznie odbył obie części szkolenia wstępnego przed dopuszczeniem do wykonywania obowiązków. Powinny w niej znaleźć się dane identyfikacyjne pracownika (imię, nazwisko, zajmowane stanowisko), nazwa pracodawcy, data odbycia instruktażu ogólnego wraz z podpisem osoby, która go przeprowadziła, oraz analogiczne informacje dotyczące instruktażu stanowiskowego prowadzonego na samym stanowisku pracy.

Karta zawiera również podpis pracownika, potwierdzający zapoznanie się z przepisami i zasadami BHP w zakresie niezbędnym do wykonywania powierzonych zadań. Po wypełnieniu karta jest przechowywana w aktach osobowych pracownika oraz stanowi dla pracodawcy podstawowy dowód realizacji obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy w zakresie szkoleń BHP.

Pierwsze szkolenie okresowe pracodawca oraz osoby kierujące pracownikami (kierownicy, mistrzowie, brygadziści) muszą odbyć w okresie do 6 miesięcy od objęcia stanowiska. W przypadku pracownika zatrudnionego na innym stanowisku – m.in. robotniczym, inżynieryjno-technicznym czy administracyjno-biurowym – termin przeprowadzenia szkolenia okresowego wynosi do 12 miesięcy od momentu rozpoczęcia pracy. Przeprowadzenie szkolenia okresowego pracownika w tym terminie jest obowiązkowe niezależnie od tego, czy posiadał on wcześniej aktualne zaświadczenie z innego zakładu.

Co ważne, w przypadku podjęcia zatrudnienia u nowego pracodawcy szkolenie wstępne należy przeprowadzić od początku. Natomiast przy zawarciu z tym samym pracodawcą kolejnej umowy, na tym samym stanowisku i przy niezmienionych warunkach pracy, po ukończeniu szkolenia poprzedniego nie zawsze trzeba je powtarzać – decyduje aktualność zaświadczenia oraz okres przerwy między umowami.

Szkolenia BHP może organizować pracodawca samodzielnie (jeśli ma uprawnienia, by wykonywać zadania służby BHP w swoim zakładzie) lub jednostka uprawniona do prowadzenia działalności szkoleniowej. Wśród takich podmiotów można wskazać placówkę kształcenia ustawicznego, placówkę kształcenia praktycznego, ośrodek dokształcania i doskonalenia zawodowego, a także organizacje, których celem statutowym jest działalność oświatowa (np. stowarzyszenia branżowe).

Każdy kurs BHP musi być prowadzony na zasadach określonych w rozporządzeniu w sprawie szkolenia w dziedzinie BHP. Programy szkoleń opracowuje się na podstawie ramowych programów szkolenia zawartych w załączniku do rozporządzenia. Są to dokumenty określające szczegółową tematykę, zakres tematyczny programu szkolenia, czas trwania oraz formy realizacji (seminarium, samokształcenie kierowane, instruktaż). Dzięki temu niezależnie od organizatora uczestnik otrzyma wiedzę spełniającą wymagania prawne.

O wielu zasadach BHP w firmie decyduje rodzaj przeważającej działalności pracodawcy zgodnie z klasyfikacją PKD – każda jednostka organizacyjna jest na tej podstawie przypisywana do określonej kategorii ryzyka. Wpływa to bezpośrednio na obowiązki pracodawcy w zakresie szkoleń, wyposażenia w środki ochrony oraz monitorowania bezpieczeństwa pracowników. Pracodawca powinien już od dnia dokonania oceny ryzyka uwzględniać specyfikę procesów technologicznych, eksploatowanych urządzeń technicznych oraz potencjalne zagrożenia związane z nowymi rozwiązaniami techniczno-organizacyjnymi wprowadzanymi w zakładzie.

Co istotne, dane porównawcze o liczbie poszkodowanych z tytułu wypadków przy pracy w statystyce publicznej znajdzie każdy pracodawca w raportach GUS oraz ZUS – stanowią one cenne źródło wiedzy o ryzykach typowych dla branży i pomagają kształtować politykę BHP.